بنیاد ایران شناسی-معاونت پژوهشی

مصاحبه با دبیر «همایش ملی دریای كاسپین (مازندران) و رژیم حقوقی حاكم بر آن»

تاريخ خبر: 1397/12/12

در نشستی که با دکتر حامد فروزان، دبیر علمی همایش ملی «دریای کاسپین و رژیم حقوقی حاکم بر آن» انجام شد، ایشان از ضرورتها و کمیت و کیفیت چگونگی برگزاری این همایش گفتند. متن پیش‌ِرو برخی از سئوالاتی است که درخصوص همایش از ایشان پرسیده شده است:

- در حال حاضر اهمیت دریای كاسپین را برای ایران چگونه ارزیابی میکنید؟

اهمیت دریای كاسپین برای ایران از دیدگاههای گوناگون قابل بررسی است. من به دو مؤلفه از نظر اهمیت اقتصادی و سیاسی آن اشاره میکنم:

1. از بُعد اقتصادی دریای كاسپین گنجینه ارزشمند و پرنعمتی از صنایع دریایی، تجارت و ترانزیت کالا، منابع سرشار گاز و نفت و انرژی، صنعت گردشگری و... برای کشور ایران است و منطقی به نظر میرسد، ایران برای بخشی از این ثروت که متعلق به اوست برنامه‌ریزی کند.

2. از سویی در عرصه سیاسی نیز دریای كاسپین ارتباط ایران با منطقه استراتژیک قفقاز، روسیه و از طرفی دیگر آسیای میانه را فراهم کرده است، این ویژگی آن قدر مهم است که ایران به روابط خارجی مؤثر و سازنده با کشورهای این دریا می‌اندیشد.

بنابرین، دریای كاسپین و کشورهای همجوار ما، از جایگاه بسیار مهمی برای ایران برخوردارند.

- اگر بخواهیم بین اهمیت خلیج‌فارس و دریای كاسپین نظر بدهیم، تحلیل شما چیست؟

اساساً هرگونه نگاه مقایسه‌ای میان مناطق ایران درست نخواهد بود. برای ما همان اندازه که جزیره ابوموسی با موقعیت سرنوشت‌سازش اهمیت دارد، وجب به وجب خاک کشور از اهمیت یکسانی برخوردار است. اینجا بحث مناطق نیست، بلکه موضوع مهم منافع ملی و تمامیت ارضی تمام ایران مطرح است.

اما میخواهم از این سئوال استفاده کنم و بگویم: قرار گرفتن تاریخی ایران میان دو دریای شمال و جنوب این امتیاز را ایجاد کرده است تا ایران تنها کشوری در منطقه شود که از جنوب در مسیر دریایی آبهای آزاد و اقیانوس هند و از شمال از راه دریای کاسپین در مسیر ارتباطی با آسیای میانه و اروپا قرار گرفته است. این ویژگی مهم، ایران را به مهمترین کشور آسیای غربی و یکی از راهبردی‌ترین کشورهای جهان بدل کرده است.

بدین ترتیب که ایران بهترین راه ارتباط پاکستان یا عراق با آسیای مرکزی و روسیه، همچنین افغانستان با خلیج‌فارس است. این امتیاز بزرگ با دو دریای شمالی و جنوبی برای ایران بوجود آمده است.

در مورد این ویژگی لطفاً بیشتر توضیح دهید و اینکه چه فرصتهایی میتواند برای ایران ایجاد کند؟

ایران میتواند از راههای آبی و از طریق دریای كاسپین در زمینه جابه‌جایی کالا و صنایع استفاده‌های بسیاری داشته باشد. در ضمن، وضعیت زیرساختهای خود را نیز ارتقاء دهد. رونق تجاری ایران با کشورهای این حوزه به اقتصاد استانهای شمالی کمک فراوانی خواهد کرد و ایران را میتواند به شاهراه انتقال کالا میان جنوب‌غرب آسیا و آسیای مرکزی و اروپای شرقی بدل کند. منافع حاصل از این دریا در ابعادی همچون دریانوردی، تجارت، شیلات، سواحل گردشگری و... برای ایران بسیار حائز اهمیت است. جمهوری اسلامی ایران میتواند با بهره‌مندی بیشتر از حقوق خود در این دریا نقش بسزایی در ارتقای توانمندی اقتصادی خود در راستای سیاستهای اقتصاد مقاومتی بردارد.

اما بنظر میرسد، لازم است تا رژیم حقوقی دریا در ابعاد گوناگون و هرچه زودتر به نتیجه مطلوب برسد تا برای ایران امکان استفاده بیشتر از منافع دریا فراهم گردد.

- و البته چگونگی استفاده ایران از منابع دریا، میدانید که اخیراً ابهاماتی نیز در این زمینه مطرح شده!

دقیقاً، این همایش برای برطرف‌شدن همین ابهامات است. اینکه ایران چه حق و حقوقی در استفاده از رژیم حقوقی دریای کاسپین دارد، هدف اصلی این همایش است. همانطور که گفتم ما تا چالشها و مباحث حقوقی استفاده از دریا و منابع آنرا میان کشورهای ذینفع حل نکنیم، هرگونه توسعه اقتصادی دیگر با مشکل مواجه است. در نتیجه، نخستین همایش ملی بنیاد ایرانشناسی در این زمینه به موضوع رژیم حقوقی دریای كاسپین اختصاص داده شده است.

- آیا این همایش در جایی به ثبت رسیده است؟

به لطف و قوه الهی بنیاد ایرانشناسی توانست این همایش را بعنوان نخستین همایش ملی ثبت شده در پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC) به ثبت برساند.

- آیا این همایش فراخون مقاله داشته است؟

بله، این همایش در هشت محور برای پژوهشگران فراخوان مقاله داد كه با استقبال خوبی مواجه بوده است. این هشت محور هم شامل موارد ذیل میشوند:

• رژیم حقوقی دریای كاسپین (مازندران) و نقش متقابل آن در مناسبات اقتصادی؛

• جغرافیای سیاسی دریای كاسپین (مازندران) و نقش آن در رژیم حقوقی دریا؛

• حقانیتها و مالكیتهای تاریخی- حقوقی ایران در دریای كاسپین (مازندران)؛

• تاریخ روابط اقتصادی ایران و كشورهای همسایه در دریای كاسپین (مازندران)؛

• تاریخ روابط سیاسی ایران و كشورهای همسایه در دریای كاسپین (مازندران)؛

• چشم‌اندازهای محیط‌زیست در رژیم حقوقی دریای كاسپین (مازندران)؛

• حقوق و روابط بین‌الملل حاكم بر دریای كاسپین (مازندران)؛

• دریانوردی و حقوق بین‌الملل دریای كاسپین (مازندران).

در همین راستا، متقاضیان میتوانند برای كسب اطلاعات بیشتر به تارنمای بنیاد ایرانشناسی مراجعه کنند و یا با دبیرخانه همایش با شماره 88212004 تماس حاصل فرمایند.

- آیا امکان دسترسی به محتوای علمی همایش وجود دارد؟

بله، كتابی با عنوان «گزیده مقالات همایش ملی دریای کاسپین (مازندران) و رژیم حقوقی حاکم بر آن»، شامل مقالات سخنرانان و چكیده مقالات منتخب ارسال شده به دبیرخانه و همچنین 18 نقشه جغرافیایی در حوزه دریای كاسپین، از سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح به چاپ رسیده است، (در اینجا لازم میدانم از سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح نیز قدردانی نمایم). این مجموعه میتواند اطلاعات کامل و مفیدی را در این حوزه به خوانندگان ارائه دهد.

- در پایان اگر مطلبی هست درباره اطلاع‌رسانی همایش بفرمایید؟

بنده نیز در پایان از شما و همكاران محترمتان تشكر میكنم، لازم است به این نكته اشاره كنم به افرادی كه برای همایش مقاله داده‌اند و به تأیید اعضای كمیته علمی همایش رسیده است، گواهینامه داده خواهد شد. همچنین برای افرادی كه در همایش حضور دارند و از طریق تارنمای بنیاد ایرانشناسی در همایش ثبت‌نام كرده‌اند، گواهینامه شرکت در همایش صادر خواهد گردید.

کلیه حقوق برای وب سایت بنیاد ایران شناسی محفوظ است. ©١٣٩5

نشانی: تهران، خیابان شیخ بهایی جنوبی،خیابان ایران شناسی،شهرک والفجر

طراحی و اجرا: اداره رایانه و فناوری اطلاعات